EXPERIMENTAL INVESTIGATION ON LITHIUM-ION BATTERY AGING UNDER UZBEKISTAN’S CLIMATE
Kalit so'zlar
https://doi.org/10.47390/ts-v4i3y2026N13Kalit so'zlar
elektr transport vositalari, litiy-ion akkumulyatori, eskirish mexanizmi, degradatsiya, ishlash samaradorligining pasayishi.Annotasiya
Litiy-ion akkumulyatorlari zamonaviy elektr transport vositalarining asosiy energiya manbai hisoblanadi, biroq ularning uzoq muddatli degradatsiyasi elektroximiyaviy energiya saqlash tizimlari sohasidagi muhim ilmiy muammolardan biri bo‘lib qolmoqda. Yoz faslidagi yuqori issiqlik yoki qish faslidagi keskin sovuq kabi ekstremal harorat sharoitlari elektroximiyaviy degradatsiya jarayonlarini kuchaytirishi, ishlash samaradorligining pasayishini tezlashtirishi hamda akkumulyatorlarning xizmat muddatini qisqartirishi mumkin. O‘zbekiston iqlimi yil davomida sezilarli harorat o‘zgarishlari bilan tavsiflanishini inobatga olgan holda, mazkur tadqiqot mamlakat iqlim sharoitlarining akkumulyatorlarning eskirish jarayoniga, transport vositalarining ishonchliligiga va uzoq muddatli ekspluatatsiya xarajatlariga ta’sirini o‘rganishga qaratilgan. Dastlab, sig‘imning kamayishi va ishlash ko‘rsatkichlarining yomonlashuvini chuqurroq tushunish maqsadida turli xil anod va katod materiallari asosidagi litiy-ion akkumulyatorlarining ichki eskirish mexanizmlari ko‘rib chiqiladi. Keyinchalik, akkumulyatorlarning xizmat muddatiga ta’sir etuvchi asosiy omillar, ayniqsa harorat ta’siri batafsil tahlil qilinadi hamda uzoq muddatli samaradorlikni oshirish yo‘llari aniqlanadi. Yakunda esa alohida element darajasi va tizim darajasidagi xatti-harakatlar o‘rtasidagi farqlarni hisobga olgan holda, to‘liq akkumulyator tizimlarining degradatsiya mexanizmlari tahlil qilinadi
Manbalar
1. Mirziyoyev Sh., “On measures for state support of the organization of electric vehicle production”. Presidential Decree No. PQ‑443. https://lex.uz/docs/7465972
2. Almataev T., Zokirjonov A., “A comparative study of regenerative braking efficiency between automated and human driven electric vehicles to minimize battery degradation”. Topical Issues of Technical Sciences. ISSN 3030-3702. 2025.
3. Vetter J, Novak P, Wagner MR. “Ageing mechanisms in lithium-ion batteries” J Power Sources 2005.
4. Li Z, Huang J, Yann Liaw B. “A review of lithium deposition in lithium-ion and lithium metal secondary batteries”. J Power Sources 2014.
5. Santhanagopalan S, Guo Q, Ramadass P. “Review of models for predicting the cycling performance of lithium ion batteries”. J Power Sources 2006.
6. Wang A, Kadam S, Li H. “Review on modeling of the anode solid electrolyte interphase (SEI) for lithium-ion batteries”. Npj Computational Materials 2018.
7. Farmann A, Waag W, Marongiu A. “Critical review of on-board capacity estimation techniques for lithium-ion batteries in electric and hybrid electric vehicles”. J Power Sources 2015.
8. Berecibar M, Gandiaga I, Villarreal I. “Critical review of state of health estimation methods of Li-ion batteries for real applications”. Renew Sustain Energy Rev 2016.
9. Bloom I, Cole BW, Sohn JJ. “An accelerated calendar and cycle life study of Li-ion cells”. J Power Sources 2001.
10. Wright RB, Christophersen JP, Motloch CG. “Power fade and capacity fade resulting from cycle-life testing of Advanced Technology Development Program lithium-ion batteries”. J Power Sources 2003.
11. Belt J, Utgikar V, Bloom I. “Calendar and PHEV cycle life aging of high-energy, lithium-ion cells containing blended spinel and layered-oxide cathodes”. J Power Sources 2011.
12. Pop V, Bergveld HJ, Regtien PPL. “Battery aging and its influence on the electromotive force”. J Electrochem Soc 2007.
13. Sarasketa-Zabala E, Aguesse F, Villarreal I. “Understanding lithium inventory loss and sudden performance fade in cylindrical cells during cycling with deep-discharge steps”. J Phys Chem C 2015.
14. Han X, Ouyang M, Lu L. “A comparative study of commercial lithium-ion battery cycle life in electrical vehicle: aging mechanism identification”. J Power Sources 2014.
15. Yang X, Leng Y, Zhang G. “Modeling of lithium plating induced aging of lithium-ion batteries: transition from linear to nonlinear aging”. J Power Sources,
16. Park J, Appiah WA, Byun S. “Semi-empirical long-term cycle life model coupled with an electrolyte depletion function for large-format graphite LiFePO4 lithium-ion batteries”. J Power Sources.
17. Leng F, Wei Z, Tan CM. “Hierarchical degradation processes in lithium-ion batteries during ageing”. Electrochim Acta 2017.
18. Richardson RR, Osborne MA, Howey DA. “Gaussian process regression for forecasting battery state of health”. J Power Sources 2017.
19. Chen L, Lin W, Li J. “Prediction of lithium-ion battery capacity with metabolic grey model”. Energy 2016.
20. Epding B, Rumberg B, Jahnke H. “Investigation of significant capacity recovery effects due to long rest periods during high current cyclic aging tests in automotive lithium-ion cells and their influence on lifetime”. J Energy Storage 2019.


